ابو القاسم سلطانى
160
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
( 4 * ) - هدايه المتعلمين فى الطب ، ص 454 ( 5 * ) - تلخيص از اختيارات 110 ( 6 * ) - تلخيص از تذكره 291 ، تحفه 80 ، مخزن الادويه 213 و فروغ ناصرى Code - 1377 قراصيا ( ترش ) Cerasus vulgaris Miller درخت آلوبالو كه از خانواده Rosacea مىباشد درختچهاى است به ارتفاع حدود 3 متر داراى تنهاى قرمز رنگ كه پوستهپوسته مىشود . برگهاى آن سبز ، بيضوى ، نوكتيز ، دندانهدار و كوچكتر از برگ گيلاس مىباشند ، گل سفيدرنگ و قبل از باز شدن برگها بر روى درخت ظاهر مىشود ، ميوه كروى به رنگ قرمز روشن يا قهوهاى تيره بندرت سياه ، آبدار و ترشمزه مىباشد . منشاء اصلى آن را نواحى مختلف مشرقزمين دانستهاند . به حالت وحشى در بعضى نقاط كشور مانند ارتفاعات دره كرج ، دشته ، اشتران كوه و خرمآباد وجود دارد . تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى : قدما دو درخت آلوبالو و گيلاس را از يك جنس دانستهاند و آن را قراصيا مىناميدهاند و گيلاس را كه مزه آن شيرين مىباشد قراصيا حلو و آلوبالو را كه ميوه آن ترش است قراصيا حامض مىناميدهاند . در كتب قديم شرح اين دو درخت باهم ذيل ماده قراصيا يا قراسيا كه معرب Kerasia يونانى مىباشد آمده است و در اين مجموعه اين دو به تفكيك آمده و خواص و كاربرد قراصيا حلو يا شيرين يا گيلاس ذيل كد 1369 شرح داده شده است . در اين قسمت نظر قدما راجع به قراصيا حامض يا آلوبالو ذكر مىشود . به رومى آن را كراسيا و به پارسى Gelnar 1 * و اهل صقليه 2 * آن را جراسيا و در مراكش آن را حب الملوك و در اندلس و دمشق آن را قراصيا بعلبكى و به پارسى آن را آلو ابو على مىنامند 4 * و به لغت رومى قاراسيا باشد كه آلوبالو است و آن را آلىبالى و آلوى بو على نيز گويند 5 * و قراصيا شيرين را گيلاس و قراصيا ترش را آلوبوعلى و عوام آلوبالو و آلىبالى مىنامند 6 * . با توجه به اينكه در كتاب ارشاد الزراعه كه در سال 921 هجرى به پارسى نگاشته شده طرز تكثير اين دو درخت ذيل نامهاى آلوبالو ( صفحه 184 ) ، گيلاس ( صفحه 231 ) آمده است بايد گفت اين دو درخت بعد از سال 806 هجرى و قبل از 921 هجرى قمرى با نامهاى آلوبالو و گيلاس مشهور شدهاند . درباره خواص آلوبالو در كتب قديم چنين آمده است : ميوه آن براى معده خوب است و صمغ آن در خشونت قصبه الريه سودمند و سنگ كليه 7 * و سنگ مثانه را خرد مىكند اگر آب ميوه آن را با آب رازيانه يا ماء الاصول 8 * بخورند صفرا را خارج و در تبهاى صفراوى موثر باشد 9 * عطش و اسهال را قطع 3 * و حالت تهوع و استفراغ را بر طرف مىكند و اگر دانه آن را با شيره كشيده و با يكدهم وزن آن رازيانه تناول نمايند جهت سنگ مثانه و سوزش ادرار